Saturday, March 2

Top 5 government schemes launched by the government for farmers: सरकारने शेतकऱ्यांसाठी सुरू केलेल्या टॉप 5 सरकारी योजना कोणत्या आहेत? तपशीलवार वाचा

Last Updated on December 19, 2023 by Jyoti Shinde

Top 5 government schemes launched by the government for farmers

नाशिक : भारत हा कृषिप्रधान देश आहे. देशाच्या जीडीपीमध्ये कृषी क्षेत्राचा मोठा वाटा आहे. कृषी क्षेत्राचा अर्थव्यवस्थेत महत्त्वाचा वाटा असल्याने आपल्या देशाला कृषीप्रधान देश ही पदवी प्राप्त झाली आहे. त्यामुळे देशातील शेतकऱ्यांच्या कल्याणासाठी शासनाकडून विविध योजना राबविण्यात येत आहेत.

या योजनेचा मुख्य उद्देश कृषी क्षेत्राची उन्नती आणि शेतकऱ्यांचे जीवनमान उंचावणे हा आहे. 2014 मध्ये सत्तेवर आलेल्या मोदी सरकारनेही शेतकऱ्यांसाठी अनेक योजना सुरू केल्या आहेत. मागील सरकारनेही शेतकऱ्यांच्या हितासाठी विविध योजना राबविल्या. दरम्यान, शेतकऱ्यांच्या माहितीसाठी देशातील शेतकऱ्यांच्या हिताच्या पाच महत्त्वाच्या योजनांची थोडक्यात माहिती जाणून घेण्याचा प्रयत्न करणार आहोत.

प्रधानमंत्री पिक विमा योजना: वास्तविक, कृषी व्यवसाय अलीकडे अनेक आव्हानांना तोंड देत आहे. नैसर्गिक आपत्तींमुळे शेती व्यवसाय आव्हानात्मक बनला आहे. अवकाळी हवामान, अतिवृष्टी, ढगाळ वातावरण, गारपीट अशा विविध आपत्तींमुळे शेतकऱ्यांचे उत्पन्न घटले आहे.(Top 5 government schemes launched by the government for farmers)

या नैसर्गिक आपत्तींमुळे शेतकऱ्यांच्या शेती पिकांचे मोठे नुकसान होत आहे. अशा परिस्थितीत पंतप्रधान पिक विमा योजना शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर ठरली आहे. याअंतर्गत शेतकऱ्यांच्या पिकांना विमा संरक्षण देण्यात येत आहे. या विम्यामध्ये खरीप आणि रब्बी हंगामातील पिकांचा समावेश होतो.

हेही वाचा: Sanjay Gandhi Destitute Grant Scheme: या योजनेच्या लाभार्थ्यांना घरपोच मानधन… ही माहिती विधान परिषदेत देण्यात आली.

यापूर्वी महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांना पीक विम्यासाठी प्रीमियमची रक्कम भरावी लागत होती. शेतकऱ्यांना रब्बी पिकासाठी दीड टक्के तर खरीप पिकासाठी दोन टक्के प्रीमियम भरावा लागत होता. पण आता खरीप आणि रब्बी हंगामातील पिकांचा पीक विमा 1 रुपयात उपलब्ध आहे. यासाठी महाराष्ट्र राज्य शासनाने 1 रुपये पीक विमा योजना सुरू केली आहे.

पीक कर्ज योजना: या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना खरीप आणि रब्बी हंगामातील पिकांच्या लागवडीसाठी कर्ज उपलब्ध आहे. शेतीचा खर्च भागवण्यासाठी पीक कर्ज योजना अत्यंत फायदेशीर ठरत आहे. हे अल्प मुदतीचे कर्ज आहे. या कर्जातून शेतकरी बियाणे, खते, कीटकनाशके आदींचा खर्च भागवू शकतात.(Top 5 government schemes launched by the government for farmers)

सेंद्रिय शेती प्रोत्साहन योजना: अलीकडे सेंद्रिय शेतीला प्रोत्साहन दिले जात आहे. रासायनिक खतांचा वापर कमी करून सेंद्रिय खतांचा वापर वाढवावा, असे मतही जाणकारांनी व्यक्त केले आहे. रासायनिक खतांच्या अतिवापरामुळे जमिनीची रचना बिघडली आहे. त्यामुळे जमिनीची सुपीकता सातत्याने कमी होत आहे.

परिणामी, जमिनीचा पोत सुधारण्यासाठी आणि उत्पादन वाढविण्यासाठी शेतकऱ्यांनी सेंद्रिय शेतीचा अवलंब करावा, असे मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे. आता सरकारच्या माध्यमातून सेंद्रिय शेतीलाही प्रोत्साहन दिले जात आहे. यासाठी राजस्थानमध्ये विशेष योजना राबवली जात आहे. राजस्थानमध्ये सेंद्रिय शेतीसाठी 5000 रुपयांचे अनुदानही देण्यात आले आहे.

हेही वाचा: Maratha Arakshan Breaking News: अधिवेशन संपताच मराठा आरक्षणावर मोठे भाष्य; मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे सभागृहात काय म्हणाले?पहा

पीएम कुसुम योजना: या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना सौर कृषी पंप दिले जात आहेत. या योजनेच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांना ९० टक्क्यांपर्यंत अनुदान मिळत आहे. यामुळे शेतकऱ्यांना सिंचनासाठी शाश्वत वीज मिळते आणि पूर्वीपेक्षा शेती करणे सोपे होते. ही योजना शेतकऱ्यांसाठी विशेष कामाची ठरत आहे.

पशुधन विमा योजना: ज्याप्रमाणे खरीप आणि रब्बी हंगामातील पिकांसाठी पीक विमा योजना सुरू करण्यात आली आहे, त्याच धर्तीवर राजस्थानमध्ये पशुधन विमा योजना राबविण्यात येत आहे. विशेष म्हणजे महाराष्ट्रात पीक विमा योजनेची व्याप्ती वाढवून पशुधनाचाही समावेश करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.

राजस्थानमध्ये सुरू झालेल्या या पशुधन विमा योजनेला कामधेनू पशुधन विमा योजना असे नाव देण्यात आले आहे. याअंतर्गत प्रत्येक कुटुंबातील दोन दुभत्या गायींचा 40 हजार रुपयांपर्यंतचा विमा मोफत दिला जात आहे. राजस्थानमध्ये 8 लाख रुपयांपर्यंत वार्षिक उत्पन्न असलेल्या शेतकऱ्यांना या योजनेचा लाभ मिळत आहे.