Saturday, February 24

navin shaikshanik dhoran : महाराष्ट्रात आता पुढील शैक्षणिक वर्षापासून राज्यात नवीन शैक्षणिक धोरण लागू होणार …तसेच 10 वी आणि 12 वी बोर्ड रद्द …

Last Updated on April 28, 2023 by Jyoti S.

navin shaikshanik dhoran: राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणानुसार आता 10वी-12वी बोर्डाच्या परीक्षा रद्द होणार आता WhatsApp वर मिळवा राज्य सरकारच्या योजना,ब्रेकिंग न्युज,तसेच जॉब अपडेटस आणि महत्वपूर्ण माहिती! त्यासाठी क्लिक करा आणि जॉईन व्हा.

महाराष्ट्रात आता पुढील शैक्षणिक वर्षापासून राज्यात नवीन शैक्षणिक धोरण लागू होणार आहे.

नव्या शैक्षणिक धोरणानुसार शालेय शिक्षणात बदल करण्यात येणार असल्याची माहिती शालेय शिक्षणमंत्री दीपक केसरकर यांनी दिली आहे.

जून महिन्यापासून शालेय शिक्षण पद्धतीत आणि अभ्यासक्रमात काय बदल करता येतील? आपण शोधून काढू या,

आता तब्बल 34 वर्षांनंतर पूर्ण देशाचे राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण तयार करण्यात आलेले  आहे. या धोरणात अनेक मोठे बदल सुचवण्यात आले असून केंद्र सरकारने या धोरणाला मान्यता दिली आहे.हेही वाचा: Pradhan mantri Jan Dhan Yojana : तर मोदी सरकार तुम्हालाही देणार आता 10 हजार रुपयांचा लाभ ; फक्त करावे लागेल ‘हे’ काम

महाराष्ट्रात जून महिन्यापासून टप्प्याटप्प्याने या धोरणाचे पालन केले जाईल, असे मंत्री दीपक केसरकर यांनी स्पष्ट केले.

शेवटी काय बदलणार?

नवीन शैक्षणिक धोरणानुसार शालेय शिक्षणाचा संपूर्ण पॅटर्न बदलण्यात येणार असून शालेय शिक्षणाचे चार टप्पे निश्चित करण्यात आले आहेत. तसेच, पाचवीपर्यंतच्या शिक्षणाला मातृभाषेतून प्राधान्य देण्याची सूचना या धोरणात करण्यात आली आहे.

याव्यतिरिक्त, इयत्ता सहावीच्या विद्यार्थ्यांना सुट्टीतील अभ्यासक्रमाचा पर्याय असेल.

दीपक केसरकर यांनी काही दिवसांपूर्वी सांगितले होते, ‘आम्ही जूनपासून नवीन धोरण लागू करत आहोत. यासोबतच अभियांत्रिकी आणि वैद्यकीय शिक्षणही आता मराठीतून दिले जाणार आहे. मराठी शाळेतील विद्यार्थ्यांसाठी हा दिलासा आहे.

पण दीपक केसरकर यांनीही संपूर्ण धोरण एकाच वेळी राबवता येणार नसून योजनेनुसार टप्प्याटप्प्याने धोरण राबवले जाईल, असेही सांगितले. उच्च शिक्षणात बदल करण्याचा अध्यादेश विभागाकडून जारी करण्यात आला आहे. मात्र शालेय शिक्षण विभागाने अद्याप अंमलबजावणीबाबत कोणताही आदेश जारी केलेला नाही.

शालेय शिक्षणमंत्री दीपक केसरकर यांनीही नवीन शैक्षणिक धोरण विद्यार्थीकेंद्रित असून हे धोरण राबविताना विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासाचा विचार करून त्यानुसार नियोजन केले जाईल, असे आश्वासन दिले आहे.

शिक्षण धोरण तयार करण्यासाठी लोणावळ्यात शिक्षण परिषद होणार आहे. यावेळी शिक्षण विभागाचे विविध अधिकारी धोरणाच्या अंमलबजावणीबाबत आपापल्या योजनांचे सादरीकरण करणार आहेत.

शिक्षण धोरण तयार करण्यासाठी लोणावळ्यात शिक्षण परिषद होणार आहे. यावेळी शिक्षण विभागाचे विविध अधिकारी धोरणाच्या अंमलबजावणीबाबत आपापल्या योजनांचे सादरीकरण करणार आहेत.

याबाबत पूर्वनियोजन बैठकीत दीपक केसरकर यांनी आपली बाजू मांडली. ते असं म्हणाले, कि, “शिक्षण धोरण भाषिक आणि गणिती कौशल्ये आत्मसात करण्याच्या दिशेने वाटचाल  करेल. आम्ही त्याला प्राधान्य देऊ. प्राथमिक स्तरावर विद्यार्थ्यांमध्ये साक्षरता आणि संख्याज्ञान व्हावे यासाठी मोहीम राबविण्यात येत असून त्याचप्रमाणे कौशल्य विकासावर भर देण्यात यावा. असेही त्यांनी सांगितले.

शालेय शिक्षणाचे चार टप्पे कोणते?

आत्तापर्यंत देशातील पारंपारिक शिक्षण पद्धतीनुसार पहिली ते दहावी, अकरावी आणि बारावी या तीन वर्षांच्या शिक्षणानंतर ज्याला आपण 10+2+3 म्हणत असू.

मात्र आतापासून नव्या धोरणानुसार शालेय शिक्षणाचे चार टप्पे असतील. शासकीय शिक्षण व्यवस्थेत प्रथमच पूर्व प्राथमिक शिक्षणाचाही समावेश करण्यात आला आहे.

पहिला टप्पा – तीन वर्षांचे पूर्व-प्राथमिक शिक्षण + इयत्ता I ते II

दुसरा टप्पा – तिसरा ते पाचवी

तिसरा टप्पा – सहाव्या ते आठव्या पर्यंत

चौथा टप्पा – नववा ते बारावा

म्हणजेच नवीन शैक्षणिक धोरणानुसार शालेय शिक्षण आता ५+३+३+४ असे असेल. या टप्प्यानुसार शालेय अभ्यासक्रम आणि शिक्षण पद्धतीत काही बदल होण्याची शक्यता आहे.

शिक्षण व्यवस्थेत प्रथमच पूर्व प्राथमिक शाळेचा अभ्यासक्रम निश्चित होणार आहे. हा अभ्यासक्रम देशातील सर्व पूर्व प्राथमिक शाळांना लागू असेल. NCERT अभ्यासक्रम ठरवेल.

आता मुलांना इयत्ता तिसरीपर्यंत चांगले वाचता यावे यावर अधिक भर दिला जाणार आहे. संख्या आणि अक्षर ओळख यापुढे मूलभूत शिक्षण मानले जाणार आहे .

10वी आणि 12वी बोर्डाच्या परीक्षा रद्द होणार का?

नवीन धोरणात दहावी आणि बारावीच्या बोर्डाच्या परीक्षा असतील असा वेगळा उल्लेख नाही. त्यामुळे यापुढे बोर्डाच्या परीक्षा होणार नसल्याचेही त्यांनी सांगितले आहे. मात्र शिक्षण विभागाकडून तशी कोणतीही अधिकृत घोषणा अजून  करण्यात आलेली नाही.

नववी ते बारावी हा एकात्मिक शिक्षणाचा टप्पा असल्याने या चारही वर्गांच्या परीक्षा सारख्याच असतील का? याबाबत शिक्षण विभागाने अद्याप काही निर्णय घेतला आहे की नाही हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही. मात्र 9वी ते 12वीच्या सेमिस्टरच्या धर्तीवर परीक्षा होणार असल्याने, 10वी आणि 12वीच्या सेमिस्टरच्या दर सहा महिन्यांनी घेतल्यास वर्षातून दोन सेमिस्टरच्या परीक्षा होतील आणि तरीही या दोन्ही परीक्षा महत्त्वाच्या आहेत की नाही याबाबत स्पष्टता नाही. समान असेल.

पाचवीपासून मातृभाषेतून शिक्षणाचा पर्याय?

शिक्षण धोरणानुसार शालेय शिक्षणापासून उच्च शिक्षणापर्यंत मातृभाषेतून शिक्षणाचा पर्याय उपलब्ध करून देण्याची सूचना करण्यात आली आहे.

गेल्या महिन्यात केंद्रीय शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान(Dharmendra pradhan) यांनी राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणावर बोलताना सांगितले होते की, “सरकार पाचवीपर्यंतच्या विद्यार्थ्यांना २२ स्थानिक भाषांमध्ये पुस्तके उपलब्ध करून देईल.” शिक्षण धोरणात आम्ही मातृभाषेतील शिक्षणाला प्राधान्य दिले आहे.

“आम्ही आता 22 भारतीय भाषांमध्ये पाठ्यपुस्तके तयार करत आहोत तसेच , इयत्ता 5 वी पर्यंतचे अभ्यास साहित्य तयार करण्यासाठी सुद्धा तंत्रज्ञानाचा वापर करत आहोत.” असेही त्यांनी म्हंटले आहे .

वास्तविक शिक्षण धोरणात असे म्हटले आहे की, शक्य तेवढे शिक्षण मातृभाषेतूनच दिले जावे. त्यात सक्तीचा उल्लेख नसला तरी मातृभाषेतून शिक्षणाचा पर्याय मुलांना मिळेल, असे संकेत दिले आहेत.हेही वाचा: aajche rashibhavishya : तुमचा आजचा दिवस कसा जाईल लगेच क्लिक करा आणि जाणून घ्या.

दुसरी महत्त्वाची बाब म्हणजे वेगवेगळ्या मातृभाषेतील विद्यार्थी इंग्रजी शाळांमध्ये शिकतात. तसेच अनेक शाळांमध्ये त्यांना इंग्रजी शिकण्याची आणि बोलण्याची सक्ती केली जाते. यामुळे अशा शाळांमध्ये त्याची अंमलबजावणी होणार की नाही आणि कशी होईल, हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.

बहुउद्देशीय शिक्षणावर भर? पण महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे इंग्रजी शाळांमध्ये वेगवेगळ्या मातृभाषेतील विद्यार्थी शिकतात. तसेच अनेक शाळांमध्ये त्यांना इंग्रजी शिकण्याची आणि बोलण्याची सक्ती केली जाते. यामुळे अशा शाळांमध्ये त्याची अंमलबजावणी होणार की नाही आणि कशी होईल, हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.

या धोरणाच्या अंमलबजावणीसाठी सध्या शालेय शिक्षण विभागाच्या सचिवांच्या अध्यक्षतेखाली समिती स्थापन करण्यात आली आहे. तसेच टप्प्याटप्प्याने शाळांमध्ये हे धोरण राबविण्याचा विचार शिक्षण विभागाचे अधिकारी करत आहेत.

शालेय स्तरावर स्काऊट गर्ल, एनसीसी, अभिनय, नृत्य, छायाचित्रण, सामाजिक कार्य, भाषा, व्यावसायिक प्रशिक्षण अशा विविध विषयांचे कौशल्य प्रशिक्षण देण्याचाही प्रयत्न केला जाणार असल्याचे शिक्षण विभागातील अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे.

तज्ञ काय म्हणतात?

राज्य शिक्षण मंडळाचे माजी अध्यक्ष वसंत काळपांडे म्हणतात, “हे धोरण सर्वसमावेशक आहे आणि त्याची लगेच अंमलबजावणी होऊ शकत नाही. आता शिक्षण विभागाने स्पष्ट केले आहे की ते त्यावर काम करत आहेत आणि त्याची त्वरित अंमलबजावणी केली जाणार नाही.”

ते पुढे म्हणतात, ‘लोकांमध्ये एक गैरसमज आहे की दहावी आणि बारावीच्या बोर्डाच्या परीक्षा होणार नाहीत. परंतु अन्यथा बोर्डाची कार्यपद्धती धोरणात नमूद केलेली आहे. परीक्षा सेमिस्टर पॅटर्ननुसार घेतली जात असली तरी बोर्डाच्या अखत्यारीत परीक्षा घेतली जाईल.हेही वाचा: Mobile Calling New Rule : १ मे पासून मोबाईल कॉलिंगबाबत नवा नियम! इनकमिंग कॉल आणि एसएमएसमध्ये मोठे बदल

Comments are closed.